Als je afscheid moet nemen van één van je favoriete sportactiviteiten

'Sportief Actief', dat was waar ik begin vorig jaar over schreef en ook over hoe de overgang mij in de wurggreep hield. Sommigen gaven aan dat ik hiervoor te oud was, maar dat kan helaas echt aan de orde zijn als je maar luistert naar de patiënt, ongeacht de leeftijd. 

Nu is daar gelukkig stabiliteit in gekomen. In samenwerking met mijn huisarts en andere artsen om uit te sluiten dat er geen andere zaken speelden, had ik mijn nieuwe evenwicht gevonden. Ik combineerde mijn werk, 32 uur, tot nu toe nog steeds met 3x in de week een klein rondje hardlopen. Dit was maximaal 5 km wat voor mij stress verlagend werkt, het 'hoofd leeg' maken. Daarnaast doe ik vrijwel mijn hele leven aan rustige spier-fitness training voor een gezond en sterk lichaam. Tot het moment in eind april 2022. Tijdens 'werk in uitvoering' voelde ik iets gebeuren aan de binnen achterkant van de "in de prehistorie ooit een paar keer geopereerde linkerknie", zoals de specialist dit noemde. Ik dacht meteen; 'oh jee, voelt niet oké!' Om een lang verhaal kort te maken, steeds meer klachten leken op een pees ontsteking en/of knieholte spier-pees blessure. Kan, dacht ik, en hoopte ik natuurlijk. Wat doen we dan? Ja, oefeningen en gedoseerde rust, eventueel fysiotherapie zoals dat in de regel voorgeschreven kan worden, maar niks hielp. De klachten en pijn bij bewegen werden alleen maar erger. Zoals ik wist, was er in de knie ook al redelijk wat artrose aanwezig en misschien daardoor ook steeds meer instabiliteit. Waarschijnlijk ook omdat de lakse voorste kruisband steeds lakser geworden kon zijn of misschien al niet meer functioneerde, maar ik had daar voor mijn gevoel nog geen last van. Doordat door artrose de passieve stabiliteit afneemt en er vorm verandering optreedt van de gewrichtsoppervlakken, kan het elkaar nu toch versterken met een ontstekingsreactie tot gevolg. Alleen zittend mijn werk doen was en is geen optie.

Het moeilijkste is dat ik redelijk veel weet en daardoor niet altijd objectief ben naar mezelf. Dit is voor de ander, een specialist bijvoorbeeld, lastig omdat deze hierdoor misleid kan worden. Goed luisteren en geen oordeel hebben voordat  het hele verhaal aangehoord is, is een goed advies. Hardlopen is niet alleen de oorzaak geweest van het probleem wat toen speelde. Het is ook niet slecht geweest al die jaren, want er bleek nog steeds bij mij een redelijke hoeveelheid kraakbeen te zitten, zoals het röntgen onderzoek heeft uitgewezen. Het is en en. Het speelt wel mee dat er door artrose meer 'haken en ogen' aan de bot-randen kunnen zitten, en er vormverandering optreedt, want dat is wat artrose doet. Echter als je dan door een plotselinge forse kracht de boel te strak trekt, dan kan er ook wel eens iets loskomen en/of klem komen te zitten. Dat overkomt meer mensen.

Mijn hersenen draaiden ineens overuren. Ik wilde het niet weten, niet nu, dat er niks meer te redden viel. Helaas zag het echte beeld er wel zo uit. Eerder schreef ik op 21-2-2018 in een blog hier: Wat ik weet is dat pijn de functie verstoort en een eenmaal verstoorde functie de pijn in stand kan houden, wat een verstoorde functie tot gevolg heeft: een vicieuze cirkel. De dokter is er voor de pijn als bewegen en spierfunctie oefeningen die pijn niet doen afnemen, maar doen toenemen. Terecht zegt een dokter wel eens; " ik kan uw pijn niet invoelen. Dat is voor iedereen anders". Na het zien van de röntgenfoto's was de specialist nog enigszins verbaasd over het nog aanwezige kraakbeen, maar wat was dan de oorzaak van de toch aanwezige intense pijn bij bewegen? Vanuit de expertise van de specialist zou het een slijmvliesontsteking moeten zijn van het kniekapsel als gevolg van de toenemende instabiliteit. Daarvoor kunnen ze een injectie plaatsen in het gewricht. Ik dacht, alles wat je nu kan doen tegen de pijn is goed. Het maakte mij niet meer uit op dat moment. Op dat moment had ik er belang bij, want mijn oudste dochter zou over 4 weken trouwen en ik wilde zo graag goed ter been zijn.

Er is en wordt veel onderzoek gedaan naar pijn. Pijn is iets wat in je hersenen wordt verwerkt vanuit prikkels elders in het lichaam. Het is inderdaad voor iedereen anders en blijft altijd moeilijk voor de aanhorende partij er iets mee te kunnen en/of te willen doen. Zodra er geen afwijkingen buiten de geldende normen zijn gevonden, kan daar de pijn niet vandaan komen, zo werkt het nu eenmaal in de huidige geneeskunde. Pijn heeft wel degelijk invloed op hoe je beweegt, je wilt die pijn niet voelen. Ik kon niet meer ontspannen bewegen, omdat de pijn mij daarin belemmerde. Wat ik ook probeerde, wat iedereen ook adviseerde. Ik had in 40 jaar weinig pijn in deze knie ervaren ondanks zijn voorgeschiedenis en mijn intensieve sportactiviteiten. Vooralsnog wilde ik geen operatie, nieuwe knie?, pas over 10 jaar, zei ik nog. Over het algemeen wil men de pijn graag zo snel mogelijk ergens aan kunnen koppelen. Vaak ook om het zelf als hulpverlener te kunnen begrijpen, zodat je het euvel kan aanpakken. Ik denk in oplossingen, het één leidt tot het ander. Waar in de keten moet je ingrijpen of alleen eerst het gevolg aanpakken, dus de collateral damage, om tot de kern te kunnen komen? En dan is er nog omgaan met pijn. Waar moet je stoppen en waar moet je toch doorgaan? Wij als zorgverleners zijn de 'slechtste patiënten'.

En ja, misschien houdt het hardlopen hierbij op. Dat is moeilijk te aanvaarden in het begin, vooral als het je favoriete bezigheid is en je dat moet beëindigen. Het is mentaal even zwaar.

Na de injectie liep ik met iets minder pijn, had ik veel kracht- en actief stabiliteit-verlies, maar dat hoopte ik op te bouwen met oefeningen die geen provocatie hoeven te zijn voor de nu aangepakte ontsteking. Verder moest de injectie zijn werk doen gedurende 6 tot 8 weken... Helaas heeft de injectie alleen de ontstekingspijn doen afnemen voor een korte tijd, maar niet de functie verbetert in combinatie met oefeningen. De knie bleef dus "stabiel slecht": instabiel met forse mobiliteit beperkingen en zwellingen. Slechter slapen van meer pijn in de nacht, nog maar korte afstanden kunnen lopen en fietsen was helemaal niet meer aan de orde. Laat staan werken als fysiotherapeut.

Einde van het verhaal: de verstoorde functie hield de pijn bij bewegen in stand. Daar kon geen kijkoperatie tegen op en dus is er in samenspraak met de huisarts, specialist en werkgever besloten dat een totale knieprothese de enige oplossing zou zijn voor een beter functioneren in alles wat het leven nog gaat bieden. "Een ingestort flatgebouw is ook niet meer te redden", dan zet je ook een nieuwe neer. 15-12-2022 is dit gedaan. Ik wilde er nog niet aan en vind dit nog steeds een raar idee als ik naar mijn knie kijk, maar nu weet ik na 40 jaar weer hoe het is om weer een stabiele linker knie te hebben,zonder pijn, als ik er op loop. Heel soms komt de gedachten in mij op dat ik gefaald heb, maar nee dat is niet waar, ik heb het 40 jaar lang toch goed gedaan denk ik dan. Van topsporter vanaf mijn 21ste tot recreatieve sporter na mijn kinderen tot op mijn 60ste. Met dank aan de operateur. De revalidatie duurt nog voort, maar ik heb er vertrouwen in.

De verschillende blogs die ik heb geschreven, zijn voornamelijk geschreven vanuit het perspectief van een hulpverlener. Maar de laatste 2 toch specifiek vanuit mijn eigen perspectief als patiënte, aan de andere kant van de lijn.. 

Blijkbaar had ik die behoefte ook om te laten zien en lezen dat ook ik, ja ik, een gewoon mens van vlees en bloed ben en niet de niet de 'ja maar jij, jij bent zo atletisch' heb jij.. Jij bent toch zo weer op de been, een versleten knie, zeker te veel gesport?

Stof tot nadenken dus...

Nu bewegen geen noodzaak meer is

Nu bewegen geen noodzaak meer is

Bewegen zit in de mens, maar nu bewegen geen noodzaak meer is, komt bewegen dan nog wel vanuit ons zelf of wordt het ons tegenwoordig voorgeschreven vanwege gezondheidsredenen?

Zitten is uit, bewegen is in! Als zitten het nieuwe roken is, zullen we dan alle stoelen ook uit ons leven bannen? Kunnen we dan een nieuwe wet invoeren waarin staat dat heel geleidelijk de stoelen en banken uit ons leven verdwijnen? Er is al een verandering te merken op dat gebied. Ik hoor namelijk her en der van patiënten dat er sta bureaus, fiets bureaus komen, staan tijdens vergaderingen enzovoorts. Misschien is het zo dat we moeten ‘loslaten wat we nodig denken te hebben' en kunnen proberen te 'voelen wat we nodig hebben'. En willen we daar zelf iets voor doen of willen we steeds meer dat anderen dat voor ons doen? Wij voelen toch zelf wanneer we behoefte hebben aan eten, naar de wc moeten, moe zijn, zin hebben om iets te gaan ondernemen of mogelijk eens naar de dokter of Fysio zouden moeten.

even zitten om na te denken..(eigen foto)

Vroeger was bewegen een noodzaak, om ons voedsel te vergaren moesten we ons verplaatsen.
Het is tegenwoordig voornamelijk andersom. De industriële ontwikkeling is zo hard gegaan dat we bijna niks zelf meer hoeven te doen, tot autorijden aan toe. Steeds meer komt naar ons toe in plaats van andersom. Ik wil niet propageren dat het niet handig is, maar de noodzaak van zelf in beweging komen raakt steeds verder uit zicht. Dat kan met zich meebrengen dat in ons bewegen haperingen kunnen ontstaan. We weten allang dat spieren onderhoud nodig hebben, hoe groter de spier hoe meer onderhoud, en dat wat we niet nodig hebben door het lijf wordt 'opgeruimd'. Wie veel stil zit krijgt zwakkere spieren en broze botten. Indien de verhouding bewegen/rust verstoord raakt, kunnen er dus haperingen in bewegen komen die we als last kunnen gaan ervaren. Lees nog eens deze blog over wat er met inactieve spieren gebeurd: Ruimtespieren
Ik probeer al langere tijd bewegingen uit het dagelijks bewegen te vertalen naar oefenprogramma's. Het inventariseren en analyseren van hoe mensen bewegen binnen zijn of haar woon-, werk- en sportsituatie kan heel veel informatie geven. We gaan immers allemaal op bed liggen, staan weer op, gaan zitten op een stoel of bank, doen boodschappen en meer. Ik loop buiten met de cliënten , ga traplopen, stap op en af de stoep en de fiets of vraag welke hulpmiddelen ze zijn gaan gebruiken in 'moeilijke situaties'. Alleen al het bewustzijn daarvan is weer even nodig om wakker te worden en te beseffen hoe we ons lijf zijn gaan gebruiken en zelf daardoor haperingen in stand houden. Hierdoor komen we er ook achter of we voldoende onderhoud plegen aan onze spieren. Daarvoor is het uiteraard belangrijk goed te kijken, en soms ook te voelen, hoe mensen bewegingen uitvoeren. Ik heb nog nooit gehoord dat ze er niks aan hebben. Wel heb ik vaker gehoord: "Ga maar naar Karin, die ziet en weet alles, nou alles, ik weet veel ja". Alleen maar handig toch, want dan kan je in je dagelijks bewegen tegelijk oefenen en je taken doen zonder dat er een scala aan aparte oefeningen gedaan moet worden. En het werkt ook simpel, je hebt altijd je oefenstof binnen handbereik. Echter als mensen wel de behoefte hebben aan extra oefeningen dan kan dat uiteraard ook! Ik heb een kast vol!
Het is dus een vrijwillige keuze om je in een 'gemakkelijk zittende kleding' te hijsen en extra te gaan bewegen, maar doe dat alleen als je die behoefte voelt en er de energie voor hebt.

Kom anders eens langs voor advies als je 'vastzit’.

Stof tot nadenken dus...

Want de Blessure is de grens

Want de Blessure is de grens

Blessures, hoe kom je eraan, hoe kom je ervan af..

Vaak krijg ik deze vraag: hoe kom ik nou aan deze blessure?  

Onder een blessure wordt meestal iets van de weke delen van ons lichaam bedoeld, zoals spieren, pezen en banden.  Een spontane blessure aan het bot komt veel minder vaak voor. Spontane bot blessures, breuken meestal, zoals een stress fractuur, ontstaan meestal als gevolg van een val of een intern afwijkende oorzaak, bijvoorbeeld botontkalking. Binnen de sport komen wel stressfracturen voor bij te véél, te váák, te lang druk- of stootbelasting, gepaard gaan met ondervoeding en oververmoeidheid.

Deze keer heb ik het over spierblessures, als meest voorkomende blessure.

Spieren zijn een van de meest flexibele onderdelen van het lichaam. Tegenwoordig wordt eindelijk veel geschreven over het feit dat we tot op hoge leeftijd onze spieren kunnen blijven trainen.

Als een spier inactief is kan deze 'krimpen' in omvang (atrofie), en zo weten we ook dat als een spier voldoende actief is deze kan groeien en sterker belastbaar wordt.

(Eigen foto)

Wat gaat er mis bij blessures?

Bij een blessure is sprake van hinder tijdens bewegingsactiviteiten in het dagelijkse leven of sport waarbij de oorspronkelijke gewenste belasting niet meer mogelijk is zonder een pijn beleving. Het bewegen wordt dan bemoeilijkt en soms heel beperkt. Dit kan op langere termijn gevolgen hebben voor de spieromvang en dus functie. Pijn geeft inhibitie, remt de juiste spierspanning en leidt op langere termijn ook tot spierfunctieverlies. Terug naar de beginvraag: Wat is nou eigenlijk een spierblessure? Ik probeer altijd uit te leggen dat ik de spier vergelijk met een elastiekje, een goed elastiekje is flexibel, uittrekbaar en krimpt weer. De flexibiliteit neemt af naarmate het verder wordt uitgerekt. Op het eind stopt de rekbaarheid.

Bij een spier kan uitrekken op 2 manieren gebeuren:

-  spier trekt eerst samen en wordt daarna uitgerekt onder belasting, blijft aangespannen, of wel de spier is excentrisch, hij verlengt en levert kracht.

- ook kan men een spier uitrekken zónder dat daarbij de spier aangespannen wordt, dit gebeurt   tijdens het rekken(stretchen).

Het krimpen, verkorten kan ook op 2 manieren gebeuren:

- spier trekt samen en levert kracht, of wel de spier is concentrisch, hij verkort en levert kracht.

- spier is inactief en raakt geatrofieerd wordt daardoor stug en stijver, minder uitrekbaar.

Als de spier samentrekt dan is het belangrijk dat hij daarna weer soepel terugkeert naar de rust lengte. Als we een oud, uitgedroogd elastiekje (inactief geweest voor lange tijd) uit de la pakken en we rekken het maximaal uit, dan gebeurt er meestal het voorspelbare: het knapt op zijn maximale lengte. Een goed, nieuw elastiekje zal bij dezelfde maximale lengte wel heel blijven (dat is mijn ervaring). Als je het nieuwe elastiekje forceert, zal deze uiteraard ook kunnen knappen, deze vergelijking gaat ook op met spieren. Als spieren niet voorbereid zijn op een komende activiteit, bijvoorbeeld maximaal uitgerekt worden, zal er gemakkelijk een blessure kunnen optreden. Een spier in goede conditie, voorbereid op wat komen gaat, zal minder snel kapot kunnen gaan. Als er bij bewegen en sporten continu pijntjes, irritaties of echt een beperkende hinder voor bewegen aanwezig is, dan is datgene wat je van de spier vraagt te veel. Simpeler kan het niet. Er is nog 1 andere mogelijk oorzaak van spierblessures bij bewegen, namelijk dat het mechanisme waaraan de spier vast zit, geblokkeerd is, beperkt is in zijn beweeglijkheid, een gewricht dat door de spier in beweging gezet moet worden. De spier trekt aan iets wat niet in beweging wil komen. Vergelijk de deur is dicht en je blijft duwen.

Wat zou hiervoor de oplossing kunnen zijn?  

Neem eerst de tijd om de blessure tot rust te laten komen en te genezen. Dan de mechaniek te laten nakijken, bijvoorbeeld bij de Fysiotherapeut. Regelmatig oefeningen doen om de spier voor te bereiden op wat komen gaat is aan te raden, omdat een krachtige spier meer elastisch is. Of dit nou activiteiten in het dagelijks leven zijn of dat dit intensieve sportactiviteiten zijn, dat maakt niet uit. Het gaat erom dat je ze doet!
Begrijp hoe bewegen in elkaar zit..



Stof tot nadenken dus...

De Ruimte Spieren

De Ruimte Spieren

Wellicht weten mensen nog hoe onze astronaut André Kuipers in 2011, na 5 maanden rond de aarde te hebben gevlogen, uit de ruimtecapsule getild werd. Hij kon niet op zijn benen staan, amper zijn armen optillen en alleen zitten met goede ondersteuning. En dat terwijl hij, voordat hij op missie ging, zich de blubber had getraind onder streng regime. Waar was al dat resultaat van dat trainen gebleven? Zelfs ‘aan boord’ was een hometrainer, loopband en dergelijke en toch kwam hij als een lappenpop uit die capsule. Hij heeft lange tijd nodig gehad om weer fit te worden.

(foto: wallpapers-achtergronden.blogspot.nl)

Het antwoord hierop is simpel: tijdens het bewegen in de ruimte is er geen weerstand aan de spieren, je bent immers gewichtloos en er is geen luchtweerstand. Dat maakt dat de spieren geen moeite hoeven te doen om bewegingen op gang te brengen. Het lichaam probeert altijd zuinig om te gaan met energie. Daarom zal de opgeslagen energie, die hij in het voorbereidend trainingsprogramma heeft gegenereerd, worden afgebroken, simpel omdat deze niet gebruikt wordt. Hoe langer deze situatie zonder weerstand duurt, hoe meer spieratrofie er plaatsvindt. Dit noemen wij inactiviteitsatrofie met als gevolg functieverlies. De astronaut is wel actief in de ruimte, maar de weerstand die hij moet overwinnen voor beweging is minimaal. De spier zal zich aanpassen aan zijn situatie.

Spieren passen zich altijd aan aan de situatie waarin ze gevraagd worden te functioneren.

De zwaartekracht op aarde is de weerstand die wij moeten overwinnen om rechtop te kunnen staan en te kunnen lopen. Zolang wij blijven lopen en bewegen zal de spierkracht onderhouden blijven. Het wordt anders wanneer we inactief of ziek zijn, dan liggen we wel eens een aantal dagen achtereen in bed of mogelijk in het ziekenhuis.

Als we dagen achtereen op een stoel zitten en/of ons alleen verplaatsen met de auto, de trein, de tram of de bus, en daartegenover zelf minder hoeven te bewegen, zal onze spierkracht langzaam achteruit gaan.

Onze spieren hebben weerstand nodig om gezond te blijven.

Via wetenschappelijk onderzoek weten we dat een spier zich het meest gezond blijft gedragen als hij variërende wisselende weerstand aan prikkels krijgt.

Uit dat zelfde wetenschappelijk onderzoek weten we nu ook dat als we spieren immobiliseren, bijvoorbeeld gipsen en niet laten bewegen, we na één een week tot 10% en na twee weken tot 25% kracht verlies ‘oplopen’, spieren atrofiëren zeer snel. Hoe langer die immobiliteit duurt, hoe langer je nodig hebt dit weer terug te trainen.

Voor mensen op echt oudere leeftijd is inactiviteit funest voor hun spierconditie en gezondheid. Voor sportmensen eveneens, denk bijvoorbeeld aan een griep die langer dan vijf dagen duurt.

Tijdens mijn sportcarrière hielden wij vast aan de norm: 1 week ziek, 3 weken nodig om weer op het oude niveau te komen. Denk er maar eens over na. Eenieder is vast wel eens 1 dag echt ziek geweest, het duurde waarschijnlijk ongeveer 3 dagen voordat je er geen last meer van had..

De boodschap van dit stukje: geef je spieren dagelijks een portie extra bewegen met geringe weerstand. De norm die hiervoor gehanteerd wordt is 30 minuten.

Doe dit bovenop je normale inspanningen van werken en huishouden. Dat zal je conditie en fitheid ten goede komen. Neem de trap, omhoog, loop de brug over, fiets met een lekker vaartje de helling op. Loop liever dan met de tram of de bus of ga fietsen.

Wanneer je moeite hebt om weer op gang te komen, dan zijn wij fysiotherapeuten ervoor om de spieren op weg te helpen.

Stof tot nadenken dus...